ฟรีแลนซ์รายได้ไม่แน่นอน ตั้งงบยังไงให้รอดเดือนที่งานน้อย

เดือนก่อนงานเข้า 45,000 รู้สึกรวยมาก กินหมูกระทะทุกสัปดาห์ สั่งชานมไข่มุกไม่ดูราคา พอเดือนนี้งานเงียบ ได้มาแค่ 18,000 กลับต้องนั่งคิดว่าค่าเช่าห้องจะเอาจากไหน ลูกเอ๊ย เจ๊เห็นแบบนี้มาเยอะแล้ว ทั้งกราฟิก ช่างภาพ คนตัดต่อคลิป นักเขียน คนรับสอนพิเศษ เป็นกันแทบทุกคน

ฟรีแลนซ์ไม่ได้จนเพราะหาเงินไม่เก่งหรอกนะ ส่วนใหญ่จนเพราะใช้เงินเดือนที่ได้เยอะเหมือนจะได้เยอะทุกเดือน วันนี้เจ๊จะสอนวิธีตั้งงบสำหรับคนรายได้ไม่แน่นอน ให้เดือนที่งานน้อยผ่านไปได้แบบไม่ต้องร้องไห้ มีตัวเลขจริงให้ดูด้วย นั่งลงก่อนจ้ะ

ทำไมฟรีแลนซ์ตั้งงบแบบคนรับเงินเดือนแล้วพัง

คนรับเงินเดือนประจำรู้ว่าทุกวันที่ 25 จะได้เงิน 25,000 เท่าเดิม ตั้งงบครั้งเดียวก็ใช้ได้ทั้งปี แต่ฟรีแลนซ์ไม่ได้เป็นแบบนั้น ปัญหาที่เจ๊เจอบ่อยมีอยู่ 3 อย่าง

• เงินเข้าไม่ตรงวัน ลูกค้าบางเจ้าจ่ายทันที บางเจ้าบอกจ่ายภายใน 30 วันแต่จ่ายจริงวันที่ 45
• เงินเข้าไม่เท่ากัน เดือนหนึ่งได้ 3 งาน อีกเดือนได้งานเดียว
• ใจมันพองตอนเงินก้อนเข้า เห็นยอด 30,000 เข้าทีเดียว สมองก็คิดว่ารวยแล้ว ทั้งที่เงินก้อนนี้อาจต้องใช้ไปอีก 2 เดือน

เพราะฉะนั้นจะเอาวิธีตั้งงบของคนรับเงินเดือนมาใช้ตรง ๆ ไม่ได้ ต้องสร้างเงินเดือนให้ตัวเองก่อน แล้วค่อยตั้งงบจากเงินเดือนนั้น

ขั้นที่ 1 ดูรายได้ย้อนหลัง 6 เดือน แล้วหาเดือนที่แย่ที่สุด

เปิดแอปธนาคารขึ้นมาเลยลูก ไล่ดูว่าแต่ละเดือนมีเงินค่าจ้างเข้ามาเท่าไหร่ นับแค่รายได้จากงานจริง ไม่นับเงินที่โอนย้ายระหว่างบัญชีตัวเอง และไม่นับเงินที่เพื่อนโอนคืนค่าข้าว จดออกมาให้ครบ 6 เดือน ถ้ามีข้อมูลถึง 12 เดือนยิ่งดี เพราะจะเห็นช่วงงานซาตามฤดูกาลด้วย เช่นช่วงปีใหม่หรือสงกรานต์ที่ลูกค้าหยุดยาว

เสร็จแล้วหาตัวเลข 2 ตัว

1. เดือนที่ได้น้อยที่สุด ตัวนี้บอกว่าถ้าแย่สุด ๆ แกจะมีเงินเท่าไหร่
2. ค่าเฉลี่ยต่อเดือน เอารายได้ทั้งหมดมารวมแล้วหารด้วยจำนวนเดือน

กฎของเจ๊ง่าย ๆ คือ เงินเดือนที่จ่ายให้ตัวเองต้องไม่เกินค่าเฉลี่ย และควรใกล้เดือนที่แย่ที่สุดให้มากที่สุดเท่าที่ยังอยู่ได้ ห้ามเอาเดือนที่ได้เยอะสุดมาเป็นตัวตั้งเด็ดขาด เดือนนั้นคือโชคดี ไม่ใช่เรื่องปกติ

ขั้นที่ 2 จ่ายเงินเดือนให้ตัวเองผ่านบัญชีพักเงิน

หัวใจของบทความนี้อยู่ตรงนี้จ้ะ ให้แยกบัญชีเป็น 2 ใบ

• บัญชีพักเงิน รายได้จากงานทุกบาทเข้าบัญชีนี้ก่อน ห้ามผูกบัตรเดบิต ห้ามเปิดในแอปที่ใช้จ่ายทุกวัน ทำให้มันใช้ยากหน่อย
• บัญชีใช้จ่าย ทุกวันที่ 1 โอนเงินเดือนจากบัญชีพักเงินมาบัญชีนี้ในจำนวนที่เท่ากันทุกเดือน แล้วใช้แค่เงินก้อนนี้

แค่นี้แกก็กลายเป็นคนมีเงินเดือนประจำแล้ว เดือนที่งานเยอะ เงินส่วนเกินจะค้างอยู่ในบัญชีพักเงิน พอเดือนที่งานน้อยมาถึง บัญชีพักเงินก็จ่ายเงินเดือนให้แกได้เท่าเดิม ชีวิตไม่ต้องขึ้นลงตามงาน

ส่วนเรื่องเงินตั้งต้น ถ้าตอนนี้บัญชีพักเงินยังว่าง ให้เริ่มจากเก็บให้ได้ 1 เดือนของเงินเดือนตัวเองก่อน เดือนแรก ๆ อาจต้องรัดเข็มขัดหน่อย แต่พอผ่านไปได้ ระบบนี้จะเลี้ยงตัวเองได้

ตัวอย่างตัวเลขจริง น้องมิ้นท์ กราฟิกฟรีแลนซ์ที่บางนา

น้องมิ้นท์อายุ 27 รับออกแบบโลโก้กับทำรูปโพสต์ให้ร้านค้า เช่าห้องย่านบางนา ผ่อนโน้ตบุ๊กทำงานอยู่ รายได้ 6 เดือนที่ผ่านมาคือ 38,000 / 22,000 / 45,000 / 18,000 / 26,000 / 31,000 บาท

รวมกันได้ 180,000 บาท เฉลี่ยเดือนละ 30,000 เดือนที่แย่ที่สุดคือ 18,000 เจ๊เลยให้มิ้นท์จ่ายเงินเดือนตัวเอง 22,000 บาท ซึ่งอยู่ระหว่างเดือนที่แย่สุดกับค่าเฉลี่ย และพอดีกับค่าใช้จ่ายจริงของเขา เริ่มต้นมีเงินในบัญชีพักเงิน 22,000 บาท ไปดูกันว่า 6 เดือนเป็นยังไง

เห็นไหมลูก เดือนที่ 4 งานได้แค่ 18,000 แต่มิ้นท์ยังได้เงินเดือน 22,000 เท่าเดิม ไม่ต้องลุ้นว่าจะจ่ายค่าเช่าทันไหม และพอครบ 6 เดือน บัญชีพักเงินมีถึง 70,000 บาท ซึ่งเท่ากับเงินเดือนตัวเองเกือบ 3 เดือนเต็ม ถ้าเดือนที่ 3 มิ้นท์เอา 45,000 ไปใช้หมด เดือนที่ 4 ก็คงต้องโทรขอยืมเงินแม่แล้ว

แบ่งเงินเดือนตัวเอง 22,000 ยังไง พร้อมงบรายวันที่ใช้ได้จริง

ได้เงินเดือนตัวเองแล้วก็ต้องแบ่งให้เป็น นี่คืองบของมิ้นท์ที่เจ๊ช่วยจัดให้

บิลประจำรวม 9,900 บาท ให้กันไว้จ่ายก่อนตั้งแต่วันที่โอนเงินเดือนเข้ามา ที่เหลือ 12,100 บาทเป็นเงินใช้ทุกวัน หารด้วย 30 วันจะได้ประมาณ 400 บาทต่อวัน ถ้าไม่นับค่าเดินทางที่ค่อนข้างตายตัวออกไป ก็เหลือราว 360 บาทต่อวันไว้กินข้าว กาแฟ และของจุกจิก

ตัวเลขรายวันนี่แหละที่ช่วยชีวิตฟรีแลนซ์ได้จริง เพราะฟรีแลนซ์ส่วนใหญ่ทำงานที่ห้อง สั่งข้าวผ่านแอปบ่อย สั่งทีละ 150 ถึง 200 บาทรวมค่าส่ง วันละ 2 มื้อก็ 400 แล้ว ถ้าไม่รู้งบรายวัน กว่าจะรู้ตัวว่าเกินก็สิ้นเดือนแล้ว

วิธีที่ง่ายที่สุดคือตั้งวันที่ 1 ซึ่งเป็นวันที่แกโอนเงินเดือนให้ตัวเองเป็น "วันเงินเดือนออก" ในเจ๊จด แล้วส่งสลิปค่าข้าวค่ากาแฟมาให้เจ๊ทาง LINE เจ๊จะจดให้และบอกเลยว่าวันนี้ใช้ได้อีกเท่าไหร่ ไม่ต้องนั่งกดเครื่องคิดเลขเอง

เงินเข้าเยอะไม่ได้แปลว่ารวย เงินที่ยังอยู่ตอนงานเงียบต่างหากที่แปลว่ารวย

เดือนที่งานน้อยมาถึงแล้ว ทำอะไรก่อนดี

ถึงจะมีบัญชีพักเงินแล้ว ก็ต้องมีกฎไว้ว่าเงินในนั้นเหลือแค่ไหนต้องเริ่มระวัง เจ๊แบ่งเป็น 3 ระดับแบบนี้

• มีมากกว่า 3 เดือนของเงินเดือนตัวเอง สบายได้ จ่ายเงินเดือนตามปกติ ส่วนที่เกิน 3 เดือนย้ายไปเป็นเงินออมยาวได้เลย
• มี 1 ถึง 3 เดือน จ่ายเงินเดือนตามปกติ แต่เลื่อนของที่อยากได้ที่ไม่จำเป็นออกไปก่อน และเริ่มหางานเพิ่ม
• มีไม่ถึง 1 เดือน ลดเงินเดือนตัวเองลงมาเท่าค่าใช้จ่ายขั้นต่ำทันที

ค่าใช้จ่ายขั้นต่ำของมิ้นท์คือบิลประจำ 9,900 บวกค่ากินและเดินทางแบบประหยัดอีกประมาณ 7,500 รวมแล้วราว 17,400 บาท ช่วงนี้ทำกับข้าวกินเองบ้าง ชงกาแฟเอง เดินแทนนั่งวินถ้าระยะไม่ไกล ไม่ได้ทรมานอะไร แค่ไม่หรูเท่านั้นเอง

ส่วนเวลาที่ว่างจากงาน อย่าเอาไปนอนเศร้านะลูก ให้ใช้ทำ 3 อย่างนี้

1. ทวงเงินที่ค้าง เช็กว่ามีลูกค้าเจ้าไหนยังไม่จ่าย ส่งใบแจ้งหนี้ตามไปแบบสุภาพแต่ชัดเจน
2. ทักลูกค้าเก่า คนที่เคยจ้างแล้วพอใจจ้างซ้ำง่ายกว่าหาลูกค้าใหม่มาก
3. อัปเดตผลงาน เอางานที่ทำเสร็จแล้วมาจัดให้คนดูเข้าใจง่าย เดือนหน้าจะได้หางานได้เร็วขึ้น

กันเงินภาษีไว้ตั้งแต่เงินเข้า อย่ารอถึงตอนยื่น

อันนี้ฟรีแลนซ์โดนกันเยอะมาก ลูกค้าหักภาษี ณ ที่จ่ายไว้ 3% ก็นึกว่าจบแล้ว พอถึงเวลายื่นภาษีกลับต้องจ่ายเพิ่มอีกก้อน แล้วก็ไม่มีเงินเตรียมไว้

วิธีของเจ๊คือ ทุกครั้งที่เงินค่าจ้างเข้าบัญชีพักเงิน ให้แบ่ง 5 ถึง 10% ไปไว้อีกบัญชีหนึ่งทันที ตั้งชื่อว่า "เงินภาษี" ไปเลย ห้ามแตะ จะต้องกันเท่าไหร่จริง ๆ ขึ้นอยู่กับรายได้ทั้งปีและค่าลดหย่อนของแต่ละคน ลองคำนวณคร่าว ๆ จากเว็บกรมสรรพากรดู ถ้าสุดท้ายภาษีที่ต้องจ่ายน้อยกว่าที่กันไว้ ส่วนที่เหลือก็กลายเป็นเงินออมฟรี ๆ ดีกว่าขาดเยอะนะจ๊ะ

อีกเรื่องที่ต้องทำคือเก็บหนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย หรือที่คนเรียกกันว่าใบ 50 ทวิ จากลูกค้าทุกเจ้าให้ครบ เวลายื่นภาษีจะได้ไม่ต้องไล่ขอย้อนหลัง

ความผิดพลาดที่ฟรีแลนซ์ทำซ้ำ ๆ จนเจ๊เหนื่อยจะบ่น

• ฉลองทุกครั้งที่งานเข้า ได้งานใหญ่ก็เลี้ยงตัวเองได้ แต่ตั้งงบฉลองไว้ เช่นไม่เกิน 5% ของงานชิ้นนั้น ไม่ใช่เลี้ยงจนเงินหายไปครึ่ง
• ใช้บัญชีเดียวทำทุกอย่าง เงินค่าจ้าง เงินกิน เงินภาษี ปนกันหมด สุดท้ายไม่รู้ว่าเงินไหนใช้ได้จริง
• นับเงินที่ยังไม่ได้รับ ลูกค้าบอกจะจ่ายสิ้นเดือน แกก็ใช้เงินล่วงหน้าไปก่อน ถ้าลูกค้าเลื่อนขึ้นมาก็เดือดร้อน กฎคือเงินยังไม่เข้าบัญชี เท่ากับยังไม่มี
• ไม่จดค่าใช้จ่ายในการทำงาน ค่าโปรแกรมรายเดือน ค่าเน็ต ค่าอุปกรณ์ เป็นต้นทุนของงาน ถ้าไม่จดก็ไม่รู้ว่าแต่ละงานได้กำไรจริงเท่าไหร่ ตั้งราคาก็ต่ำเกินไปโดยไม่รู้ตัว
• เลิกจดตอนเดือนที่แย่ หลายคนกลัวเห็นตัวเลขเลยไม่ดู ทั้งที่เดือนแย่นี่แหละที่ต้องรู้ตัวเลขชัดที่สุด

ข้อสุดท้ายนี่เจ๊เข้าใจนะ เดือนที่เงินน้อยใครก็ไม่อยากดูตัวเลข แต่ยิ่งไม่ดูยิ่งรั่ว ถ้าขี้เกียจจด แค่ส่งสลิปให้เจ๊จดเป็นคนจดให้ ทุกรอบเงินเดือนเจ๊จะให้เกรดว่าแกใช้เงินเป็นยังไง เดือนไหนคุมได้ดีก็จะเห็นเลยว่าทำได้ เป็นกำลังใจให้ทำต่อ

สรุปสั้น ๆ ให้จำไปใช้

1. ดูรายได้ย้อนหลัง 6 เดือน หาเดือนที่แย่สุดกับค่าเฉลี่ย
2. ตั้งเงินเดือนให้ตัวเองไม่เกินค่าเฉลี่ย และใกล้เดือนที่แย่สุด
3. รายได้ทุกบาทเข้าบัญชีพักเงินก่อน แล้วโอนเงินเดือนให้ตัวเองวันเดียวกันทุกเดือน
4. กันเงินภาษี 5 ถึง 10% ทันทีที่เงินเข้า
5. เงินในบัญชีพักเงินเหลือไม่ถึง 1 เดือน ให้ลดงบลงมาเท่าค่าใช้จ่ายขั้นต่ำทันที
6. รู้งบรายวันของตัวเอง แล้วจดทุกวัน แม้แต่เดือนที่แย่

ฟรีแลนซ์คุมรายได้ไม่ได้ทุกเดือนก็จริง แต่คุมได้ว่าจะจ่ายเงินเดือนให้ตัวเองเท่าไหร่ คุมตรงนี้ได้ เดือนที่งานน้อยก็เป็นแค่เดือนที่เงียบหน่อย ไม่ใช่เดือนที่ชีวิตพัง

อยากรู้ทุกวันว่าเหลือใช้อีกเท่าไหร่ แอด LINE @jayjod ฟรี แล้วส่งสลิปแรกมาให้เจ๊จดได้เลยจ้ะ